Timetable

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

  • Plenair programma
  • Werkwijze & overig
  • Participatie & communicatie
  • Leefomgeving
  • Energiesysteem
Plenair
Zaal 1
Zaal 2
Zaal 3
Zaal 4
Zaal 5
Zaal 6
Zaal 7
Zaal 8
Zaal 9
Zaal 10
KAS
10:00 - 11:00 Opening RES-congres Plenair
10:00 - 11:00 Opening RES-congres Plenair Plenair Plenair programma lees meer > x
12:15 - 13:15 Lunch
12:15 - 13:15 Lunch Plenair lees meer > x
14:30 - 15:00 Resultaten Transform.Hackathon Plenair
14:30 - 15:00 Resultaten Transform.Hackathon Plenair Plenair Kristel Lammers (NP RES - Directeur ),
Arash Aazami (Unify.energy - Oprichter)
Plenair programma lees meer > x
16:15 - 17:30 Afsluitende borrel
16:15 - 17:30 Afsluitende borrel De dag sluiten we gezamenlijk af. We blikken terug op een dag vol inspiratie, kennisuitwisseling en hopelijk praktische handvatten voor de komende periode. Er is tijdens een drankje voldoende tijd om na te praten. Plenair Plenair programma lees meer > x
9:30 - 10:00 Inloop Welkom
9:30 - 10:00 Inloop Welkom Plenair Kristel Lammers (NP RES - Directeur ),
André Schuurman (Dalfsen - Wethouder)
lees meer > x
11:15 - 12:15 BESTUURLIJKE SESSIE: De ruimtelijke toekomst van Nederland
11:15 - 12:15 BESTUURLIJKE SESSIE: De ruimtelijke toekomst van Nederland De ruimte in Nederland is schaars. En dat terwijl er veel opgaven tegelijkertijd liggen: stikstof, woningbouw, energietransitie etc. Hoe komen we op gebiedsniveau vooruit? Wat vraagt dat van Rijk, provincie, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners? Zaal 1 Antoinet Looman (Rijn en IJssel - Heemraad) Leefomgeving lees meer > x
13:15 - 14:15 BESTUURLIJKE sessie – Het verhaal van meer dan 35 TWh op land Hoe verzilveren we maximaal onze ambities?
13:15 - 14:15 BESTUURLIJKE sessie – Het verhaal van meer dan 35 TWh op land Hoe verzilveren we maximaal onze ambities? De elektriciteitsvraag neemt naar verwachting de komende jaren sterk toe. Het verwachte aanbod van energie op land, energie op zee en kernenergie in combinatie met energiebesparing lijkt niet voldoende om aan deze vraag te voldoen. De RES-regio’s hebben al een grotere ambitie geformuleerd. In deze sessie gaan we onder leiding van Greetje Bos (onafhankelijk voorzitter van de werkgroep >35 TWh) in gesprek over de noodzaak van een grotere ambitie van energie op land. Wat hebben we nodig om het RES-aanbod te verzilveren? Of kijken jullie heel anders tegen deze noodzaak aan? We horen het graag! Zaal 1 Greetje Bos (TWh - Voorzitter werkgroep) Werkwijze & overig lees meer > x
15:15 - 16:15 BESTUURLIJKE SESSIE: Versnelling van de energietransitie en zorgvuldigheid gaan onmogelijk samen
15:15 - 16:15 BESTUURLIJKE SESSIE: Versnelling van de energietransitie en zorgvuldigheid gaan onmogelijk samen Hoe kunnen we de procedures in de energietransitie versnellen en ook recht doen aan de democratische processen met bijbehorende zorgvuldigheid? In deze sessie gaan we onder leiding van Guido Rijnja aan de slag met dit dilemma met onder anderen Olof van der Gaag (NVDE), Jop Fackeldey (gedeputeerde Flevoland), Jan Jacob van Dijk (voorzitter RES Beraad) en de sessiedeelnemers. Dit doen we met behulp van Dilemmalogica. Dat is een methode die helpt om bij lastige opgaven contact te maken over wat partijen (in dit geval ondernemers, netbeheerders, overheid en inwoners) uiteendrijft én wat hen verbindt. In drie stappen breng je de zorgen van betrokkenen in kaart, analyseer je wat er schuurt en bied je transparantie en perspectief. Zaal 1 Guido Rijnja (Rijksvoorlichtingsdienst - Adviseur communicatiebeleid) Leefomgeving lees meer > x
11:15 - 12:15 Denk mee met het NPE (Nationaal Plan Energiesysteem)
11:15 - 12:15 Denk mee met het NPE (Nationaal Plan Energiesysteem) Om in 2050 klimaatneutraal te zijn heeft Nederland een nieuw energiesysteem nodig: van opwek, gebruik, transport tot en met opslag van energie. Zo'n nieuw energiesysteem hebben we niet zomaar. Dit vraagt om keuzes die we, deels nú al, moeten maken. Ook al is nog niet duidelijk hoe het energiesysteem er in 2050 uit zal zien. Hoe pakken we dit aan? Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt aan een Nationaal Plan Energiesysteem. De eerste versie van dit plan moet eind 2023 gereed zijn. Bas Ebskamp, een van de opstellers van het plan, deelt de vragen en dilemma’s die in deze fase in het plan aan de orde komen en vraagt de zaal hierover mee te denken. Zaal 2 Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 Integraal uitwerken van zoekgebieden: hoe doe je dat?
13:15 - 14:15 Integraal uitwerken van zoekgebieden: hoe doe je dat? Vrijwel alle RES’en hebben in hun RES 1.0 zoekgebieden opgenomen. Deze zoekgebieden moeten de komende periode concreter en nader afgebakend worden. Daarbij moet vooral ook gekeken worden naar andere opgaven in het gebied, zoals bijvoorbeeld woningbouw, stikstofreductie en waterberging. Bovendien moeten andere belangen, bijvoorbeeld natuur of cultuurhistorie worden meegewogen. Hoe ga je hiermee om? Welke koppelingsmogelijkheden zijn er met de andere opgaven? Hoe pak je dat aan? Welke partijen moeten bij het proces betrokken worden, en hoe doe je dat? Hoe ga je om met het energiesysteem? Hoe blijf je zorgen voor draagvlak? En hoe realiseer je lokaal eigendom als je andere opgaven mee moet nemen? Welke stappen kunnen in verschillende zoekgebieden gedefinieerd worden als voor zon, wind en het bijbehorende netwerk uiterlijk 2025 vergunningen moeten worden verstrekt? Wat moet je dan op korte termijn doen en wat misschien later? Zaal 2 Leefomgeving lees meer > x
15:15 - 16:15 Lokaal eigendom in de praktijk Hoe kom je tot een goede samenwerking tussen energiecoöperatie, projectontwikkelaar en gemeente?
15:15 - 16:15 Lokaal eigendom in de praktijk Hoe kom je tot een goede samenwerking tussen energiecoöperatie, projectontwikkelaar en gemeente? Lokaal eigendom vraagt om goed samenspel tussen gemeente, projectontwikkelaar, energiecoöperatie en andere stakeholders. Zonder gedeeld eigenaarschap van de opgave en een duidelijke rolverdeling op de weg naar realisatie kom je er niet. Elkaar vertrouwen, leren kennen en respecteren is daarin cruciaal. Maar hoe voer je daar het gesprek over, hoe bepaal je ieders rol en hoe verdeel je de taken? Hoe maak je afspraken en kom je tot een duurzame samenwerking die tegenvallers kan opvangen als dat nodig is? Zaal 2 Participatie & communicatie lees meer > x
11:15 - 12:15 Daten met data
11:15 - 12:15 Daten met data Kunnen we meer daten met data? Dat gaat over meer dan data verzameling en monitoren. Door data als startpunt te nemen ga je daten met andere partijen en op een andere manier je RES-proces vormgeven. Samen zetten we een uur lang de databril op en zoeken we de potentie van het daten. Zaal 3 Rijk van Voskuilen (NP RES - Thematrekker data & monitoring),
Nihad Avdic (RVO - ),
Joris Benninga (RES Cleantech - ),
Jan Mathijssen (PBL - ),
Geerte van der Steen (Alliander - )
Werkwijze & overig lees meer > x
13:15 - 14:15 Hoe ontwikkelen we met lef windenergie? 
13:15 - 14:15 Hoe ontwikkelen we met lef windenergie?  We horen in het politieke en maatschappelijke debat veel argumenten waarom we niet zouden moeten kiezen voor windenergie. Windmolens zijn groot, lelijk in het landschap, ze maken lawaai en doden vogels. Bovendien spelen er politieke en juridische zaken die het voor politici en bestuurders lastig maken om wind te ontwikkelen. Hoe gaan we binnen die context verder met windenergie? Wat is er nodig om gemaakte afspraken over windenergie te realiseren? Wie is daarvoor aan zet? Wat is er nodig voor draagvlak onder de bevolking? Wat pleit er voor windenergie? Kun je windenergie zo ontwikkelen dat het de lokale omgeving versterkt? Zaal 3 Energiesysteem lees meer > x
15:15 - 16:15 Windenergie en natuur; samenwerken aan een natuurinclusieve aanpak
15:15 - 16:15 Windenergie en natuur; samenwerken aan een natuurinclusieve aanpak De sessie start met een presentatie van het aankomende convenant tussen alle partijen die met windenergie en natuur te maken hebben (NIEWHOL: Natuurinclusieve Energietransitie voor Wind en Hoogspanning op Land). Daarna voeren we in en met de zaal het gesprek over welke dilemma’s en vraagstukken in de praktijk leven en hoe die met de instrumenten die we hebben, waaronder het aankomende convenant, kunnen worden aangepakt. Zaal 3 Leefomgeving lees meer > x
11:15 - 12:15 Energiecoöperaties als versnellers van de energietransitie
11:15 - 12:15 Energiecoöperaties als versnellers van de energietransitie Overal in het land worden energieprojecten gerealiseerd met inwoners als (mede)eigenaar. Deze projecten bieden de omgeving vaak meerwaarde. Bovendien leveren ze de gemeenschap de middelen om de energietransitie te kunnen versnellen. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk laten we zien wat er kan, wat daarvoor nodig is en wat dit betekent voor de overheid, de markt en de inwoners zelf. Zaal 4 Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 Het nieuwe verhaal, schrijf je eigen klimaatnarratief
13:15 - 14:15 Het nieuwe verhaal, schrijf je eigen klimaatnarratief Klimaatcommunicatie wordt gezien als ingewikkeld. Het lijkt alsof we niet goed weten hoe we over klimaatverandering moeten communiceren met het grote publiek. Een van de redenen hiervoor is, zo horen we steeds vaker, het gebrek aan een duidelijk en motiverend klimaatnarratief: een verhaal dat beschrijft wat de gevolgen van klimaatverandering zijn, hoe die te beperken en waarom, en wie daar een rol in spelen. TNO heeft door middel van een wetenschappelijke literatuurstudie onderzocht wat werkzame ingrediënten zijn van een overtuigend klimaatverhaal: een effectief klimaatnarratief, dat bijdraagt aan het bereiken van gedragsverandering of acceptatie van klimaatbeleid. Zaal 4 Geerte Paradies (TNO - Sociaal psycholoog klimaatbeleid) Participatie & communicatie lees meer > x
15:15 - 16:15 Vliegende start of stille dood? Hoe kun je bewonersinitiatieven in de beginfase ondersteunen?
15:15 - 16:15 Vliegende start of stille dood? Hoe kun je bewonersinitiatieven in de beginfase ondersteunen? Voor een toekomstbestendig, decentraal en sociaal energiesysteem zijn lokale initiatieven van bewoners keihard nodig. Maar: alle begin is moeilijk en dat geldt zeker voor de beginfase van bewonersinitiatieven. Die kan behoorlijk taai zijn: wet- en regelgeving werken niet mee, hoe geef je samenwerking tussen gemeente en inwoners vorm, is er een businesscase? Vaak horen we de succesverhalen achteraf, maar in deze sessie delen we praktijkervaring van twee cases uit de vaak lastige beginfase. Zaal 4 Participatie & communicatie lees meer > x
11:15 - 12:15 Ertussenin: Inspiratie voor de tussentijd bij veranderingen
11:15 - 12:15 Ertussenin: Inspiratie voor de tussentijd bij veranderingen Bij veel veranderprocessen in ons werk en leven komen we terecht tussen wat was en wat nog gaat komen. Dit tussengebied, vol niet-weten en onzekerheden, wordt ook bij de energietransitie continu bewandeld. In deze bijeenkomst neemt Moniek je mee door dit tussengebied, en krijg je handvatten om de vruchten van deze periode te kunnen plukken. Dit mede aan de hand van gedichten uit haar bundel ERTUSSENIN. Deze sessie brengt je ruimte voor vertraging, andere ontmoetingen, experiment en inspiratie. Zaal 5 Moniek Wolters (Capilla - Coach/trainer/dichter) Werkwijze & overig lees meer > x
13:15 - 14:15 Op weg naar een toekomstig energiesysteem Slimme oplossingen, programmeren en prioriteren vanuit het perspectief van de toekomst
13:15 - 14:15 Op weg naar een toekomstig energiesysteem Slimme oplossingen, programmeren en prioriteren vanuit het perspectief van de toekomst Er moet veel gebeuren om de energietransitie te doen slagen. Ons energiesysteem verandert fundamenteel door verandering in vraag en aanbod van duurzame energie. Lokaal, regionaal en (inter)nationaal wordt dan ook aan dit vraagstuk gewerkt. Zo ook in de provincie Gelderland. Samen met lokale overheden wordt daar gewerkt aan het inpassen van ambities op het gebied van hernieuwbare energie, de impact op het energiesysteem en daarmee het integraal programmeren en de eerste versie van de MIEK. Zij nemen je mee in de inzichten en stappen die gezet zijn. Aan de hand van deze casus wordt vervolgens toegelicht wat de doelen, ambities en planning van het PES (Programma Energiesysteem), het PEH (Programma Energiehoofdstructuur), het PIDI (Programma Infrastructuur Duurzame Industrie) en het WIP (Werkgroep Integraal Programmeren) zijn. Gezamenlijk maken we de vertaalslag naar de RES regio’s: waar staan we met het energiesysteem, en wat hebben we te doen? Zaal 5 Energiesysteem lees meer > x
15:15 - 16:15 Energie in stedelijk netwerk Nederland – kansen en knelpunten
15:15 - 16:15 Energie in stedelijk netwerk Nederland – kansen en knelpunten De werelden van het bouwen van woningen (verstedelijking), RES en netbeheerders zijn nauw met elkaar verbonden. Hoe komen ze samen? In deze sessie gaan we, aan de hand van de ervaringen in de verstedelijkingsregio Utrecht – Amersfoort, in gesprek over de kansen en knelpunten van het plannen van verstedelijking (wonen, werken, mobiliteit) in relatie tot duurzame energie. Zaal 5 Boris Hocks (Generation.Energy - Directeur) Leefomgeving lees meer > x
11:15 - 12:15 Veiligheidszorgen als onderdeel van de energietransitie
11:15 - 12:15 Veiligheidszorgen als onderdeel van de energietransitie RES gaat nu de uitvoeringsfase in. Daarbij gaan dingen veranderen, ook in de leefomgeving. Bestuurders krijgen daardoor steeds meer te maken met vragen en zorgen over veiligheid. Hoe ga je daarmee om? En hoe kun je dit in perspectief zetten ten opzichte van de feitelijke risico's? Twee bestuurders van de werkgroep Bestuurlijk Overleg voor een Veilige Energietransitie in Nederland (BOVEN) gaan in gesprek over de omgang met veiligheidszorgen van burgers. De werkgroep zoekt manieren om het lokaal bestuur een integraal perspectief op veiligheids- en gezondheidsrisico's te bieden, als ondersteuning bij de lokaalbestuurlijke opgave om de energietransitie te realiseren. De energietransitie zorgt voor nieuwe risico's, maar leidt ook tot afbouw van bestaande risico's die met fossiele energie samenhangen. Bovendien blijken niet alle veiligheidszorgen gefundeerd te zijn. Centraal staat de vraag: wat mag, kan en moet je als bestuurder doen, wanneer bezorgde burgers aankloppen met veiligheidszorgen over de energietransitie? Zaal 6 Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 De warmtetransitie: nieuwe energie met het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
13:15 - 14:15 De warmtetransitie: nieuwe energie met het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie We hebben gewerkt aan de Regionale Structuur Warmte 1.0, de Transisievisies Warmte zijn opgeleverd en de eerste analyses daarvan zijn gedaan. We zien dat regio’s ofwel zoeken naar mogelijkheden om bovenlokale bronnen te verdelen, ofwel inzetten op elektrificatie en zoeken naar hoe om te gaan met de impact op het energiesysteem. We zien ook een combinatie van die twee, uiteraard. Daarnaast gaat in 2023 het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) van start: alle reden dus om met elkaar in gesprek te gaan op welke manier het NPLW en NP RES de regio’s de komende periode kunnen helpen in de warmtetransitie. Vanuit beide programma's zijn mensen aanwezig om dit gesprek mee te voeren. Zaal 6 Maureen van Eijk (NPLW - Directeur NPLW) Energiesysteem lees meer > x
11:15 - 12:15 Kansen benutten in het programma Energie op Rijksvastgoed (OER)
11:15 - 12:15 Kansen benutten in het programma Energie op Rijksvastgoed (OER) In veel RES-regio’s maakt grond of vastgoed van de Rijksoverheid onderdeel uit van de zoekgebieden voor wind en zon. Doel van het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER) is om grond, water en vastgoed in te zetten voor de energietransitie en daarmee ook bij te dragen aan het Klimaatakkoord. Wil je weten hoe je daar als RES-regio aan kunt deelnemen? Wat de mogelijkheden zijn van energie opwek langs rijkswegen, het spoor of op defensieterreinen? En wat er komt kijken bij de keuze van een locatie en de verdere ontwikkeling ervan? Schrijf je dan in voor deze sessie. Met diverse sprekers van het Ministerie van EZK, Rijkswaterstaat en Defensie, krijg je niet alleen informatie over deelname en programmering, maar worden ook praktijkervaringen gedeeld over het project Vliegbasis Woensdrecht (Defensie). Uiteraard is er in de sessie ook tijd voor vragen en dialoog.   Zaal 7 Leefomgeving lees meer > x
13:15 - 14:15 Werken met de tafelkleedtool; ‘Spelen’ met de plan-MER in de RES
13:15 - 14:15 Werken met de tafelkleedtool; ‘Spelen’ met de plan-MER in de RES NP RES ontwikkelde de 'tafelkleedtool' om het gesprek over RES en MER (milieueffectrapportrapportage) te ondersteunen. De tool is een soort gesprekshulp: een methode om de verschillende aandachtspunten en dilemma's in het RES-proces bespreekbaar te maken. Daarbij gaat het niet alleen over RES en MER, maar bijvoorbeeld ook over de verbinding en de samenwerking met andere opgaven. In deze sessie presenteren een aantal regio's hun cases en gaan we hierover met elkaar in gesprek. Zaal 7 Paul van Tongeren (Utrecht10 - Senior beleidsstrateeg Energie RES U16 - REP),
Maarten Engelberts (NP RES - )
Leefomgeving lees meer > x
15:15 - 16:15 Relatie kinderrechten en klimaat
15:15 - 16:15 Relatie kinderrechten en klimaat Veel kinderen en jongeren in Nederland maken zich grote zorgen over de gevolgen van de klimaatverandering. De temperatuurstijging leidt tot overstromingen en bosbranden. De biodiversiteit gaat achteruit en de voedselzekerheid staat onder druk. Het VN-Kinderrechtencomité werkt aan een ‘general comment’ (een gezaghebbende interpretatie) om landen te helpen bij de verankering van kinderrechten in hun klimaatbeleid. Wat betekent deze interpretatie straks voor Nederland? In deze sessie legt Huri Sahin de relatie tussen het VN-Kinderrechtenverdrag en klimaat. We gaan ook kijken hoe de regio Zeeland kinderen actief betrekt bij de energietransitie. Na deze sessie kun je zelf de verbinding maken tussen kinderrechten en klimaat en krijg je praktische tools om in je eigen organisatie actief aan de slag te gaan. Zaal 7 Huri Sahin (Stichting LOKAAL - Directeur) Werkwijze & overig lees meer > x
11:15 - 12:15 Dé inwoner bestaat niet Wat motiveert mensen en hoe bereiken we elkaar?
11:15 - 12:15 Dé inwoner bestaat niet Wat motiveert mensen en hoe bereiken we elkaar? Gedragspsychologie geeft inzicht in waarom wij bepaalde dingen doen of juist laten. Maar of je ontvankelijk bent voor een boodschap hangt ook af van wat voor type mens je bent, van hoe je in het leven staat. Inwonerprofielen kijken naar die onderliggende waarden en naar hoe die ons handelen bepalen. Dat geeft houvast en begrip. In communicatie komen gedragspsychologische inzichten en toepassing van inwonerprofielen samen. Na een inleiding over het belang en de urgentie van het toepassen van gedragspsychologische inzichten en inwonerprofielen, worden er twee cases gepresenteerd. Met o.a. Sandra van Dieten van RES-regio Rivierenland. Zij vertelt over de huis-aan-huiskrant, waarbij de BSR (Brand Strategy Research)-leefstijlen het uitgangspunt vormden. De cases worden vakmatig 'afgepeld' door inhoudelijk specialisten, namelijk gedragspsycholoog Reint Jan Renes, adviseur betrokkenheidsprofielen Machteld Beekhuis en adviseur BSR-leefstijlen X Y. Zaal 8 Bas Koopman (NP RES - coördinator energieparticipatie.nl),
Machteld Beekhuis (Citisens - ),
Frederieke Brolsma ( - ),
Sandra van Dieten (Regio Rivierenland - ),
Reint Jan Renes (HVA - )
Participatie & communicatie lees meer > x
13:15 - 14:15 Hoe versnel je de energietransitie door en met jongeren?
13:15 - 14:15 Hoe versnel je de energietransitie door en met jongeren? In deze sessie bespreken we voorbeelden van jongerenparticipatie in de verschillende RES-regio’s. In een rondetafelsessie gaan we samen nadenken over vormen van jongerenparticipatie. Zaal 8 Wouter van der Galiën (JongRES - Voorzitter) Participatie & communicatie lees meer > x
15:15 - 16:15 Polarisatie; welke positie neem jij eigenlijk in?
15:15 - 16:15 Polarisatie; welke positie neem jij eigenlijk in? Tijdens deze sessie leer je over de dynamiek van conflict en polarisatie. Je krijgt een handreiking voor hoe je ermee om zou kunnen gaan. De basis voor deze sessie is het denkkader van Bart Brandsma (polarisatie) [https://insidepolarisation.nl/] en Deep Democracy [https://deepdemocracy.nl/] is een van de tools. Zaal 8 Thea Draijer (Draijer Management - ) Werkwijze & overig lees meer > x
11:15 - 12:15 Netcongestie: what (not) to do
11:15 - 12:15 Netcongestie: what (not) to do Zaal 9 Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 Energie & armoede: dozen schuiven of echt het probleem aanpakken?
13:15 - 14:15 Energie & armoede: dozen schuiven of echt het probleem aanpakken? In deze sessie vertelt Floris Baggerman van Buurkracht vover hun missie en ervaringen met energie & armoede in o.a. Anjum, Delft en Nissewaard. Aan de zaal is het mee te denken, concreet en creatief, met een aanpak die wél helpt. Woningcorporaties, overheden op alle schalen en adviseurs: een grote uitnodiging om mee te denken en doen! Zaal 9 Djoera Eerland (Buurkracht - Productontwikkelaar en onderzoeker),
Neo de Bono (Soco Soco & Moerwijk Coöperatie - Maatschappelijk Projectontwikkelaar en Sociaal Onderemer),
Floris Baggerman (Buurkracht - Adviseur Participatie en Community Builder)
Participatie & communicatie lees meer > x
15:15 - 16:15 Energie uit/met water
15:15 - 16:15 Energie uit/met water De RES richt zich vooral op hernieuwbare energie in de vorm van wind- en zonne-energie. Maar er is meer mogelijk: water biedt kansen voor energie! In deze sessie verkennen we wat er mogelijk is met aquathermie. Zaal 9 Michel Masseus (Waterschap Drents Overijsselse Delta - Adviseur energie en duurzaamheid),
Frank Oomen (GroenLeven - Head of Large Solar Projects),
André Struker (Waternet - Strategisch Adviseur),
Ben Tubben (Qirion Energy Consultancy - )
Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 Zon op daken en objecten: hoe kunnen we dit maximaal benutten?
13:15 - 14:15 Zon op daken en objecten: hoe kunnen we dit maximaal benutten? Gezien lokale, regionale en nationale ambities is een versnelling van zonne-energie op daken en objecten nodig. Hoe kunnen we de 'gedoe-factoren' (zoals netcongestie en draagconstructie) verkleinen? Hoe krijgen we zicht op potentie en realisatie met behulp van landelijke datasets? En wat is er nodig aan regelgeving en financiering? Het ondersteuningsteam 'Zon op daken en objecten' van NP RES helpt hierbij. Aan de hand van praktijkvoorbeelden gaan we in gesprek met verschillende marktpartijen en het publiek. Zaal 10 Rijk van Voskuilen (NP RES - Thematrekker data & monitoring),
Bram van den Boogaard (NP RES - Projectleider Zon)
Energiesysteem lees meer > x
15:15 - 16:15 ‘Ja maar het burgerberaad zegt…’
15:15 - 16:15 ‘Ja maar het burgerberaad zegt…’ Steeds meer gemeenten, provincies en regio's organiseren een burgerberaad en ook aan een landelijk burgerberaad over klimaat wordt gewerkt. Experts zeggen: 'neem de tijd, formuleer je vraag zorgvuldig, spreek van tevoren uit wat je met het resultaat gaat doen,' en nog veel meer. Maar hoe ga je als reguliere politiek om met een burgerberaad? Hoe verhoud je je tot dat proces? Als organisator probeer je de deliberatie in goede banen te leiden en te vertalen naar beleidsvoorstellen. Hoe doe je dat? Zaal 10 Bas Koopman (NP RES - coördinator energieparticipatie.nl),
Lea Klarenbeek ( - ),
Aycha Kleingeld ( - ),
Klaar Koenraad ( - ),
Jan van der Meer ( - ),
Mirjam de Pagter ( - ),
Charlotte Koot ( - projectleider landelijk burgerberaad EZK)
Participatie & communicatie lees meer > x
11:15 - 12.15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst
11:15 - 12.15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Ruud Schuurs (NP RES - ) Energiesysteem lees meer > x
13:15 - 14:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst
13:15 - 14:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Ruud Schuurs (NP RES - ) Energiesysteem lees meer > x
15:15 - 16:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst
15:15 - 16:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Paul Dalebout (Unify.energy - Oprichter) Energiesysteem lees meer > x
9.00
10.00
11.00
12.00
13.00
14.00
15.00
16.00
17.00
18.00
  • Plenair programma
  • Werkwijze & overig
  • Participatie & communicatie
  • Leefomgeving
  • Energiesysteem
  • 9:30 - 10:00 Inloop Welkom Plenair
    9:30 - 10:00 Inloop Welkom Plenair Kristel Lammers, André Schuurman lees meer > x
  • 10:45 - 12:40 Wetenschapshoek: ontmoet de onderzoekers Onderzoek Houtwagon
    10:45 - 12:40 Wetenschapshoek: ontmoet de onderzoekers Onderzoek Houtwagon Plenair programma lees meer > x
  • 10:45 - 11:35 Vergeet bij de Energietransitie niet het woord transitie! Masterclass Ketelhuis
    10:45 - 11:35 Vergeet bij de Energietransitie niet het woord transitie! Masterclass Een korte prikkelende inleiding over de kenmerken van transities en wat dit betekent voor de Energietransitie en de RES. Daarna volgt een korte reflectie over hoe de RES als transitie verloopt in de praktijk. Ketelhuis Kristel Lammers, Tjerk Wagenaar, Jan Rotmans RES-breed lees meer > x
  • 10:00 - 11:00 Opening RES-congres Plenair Plenair
    10:00 - 11:00 Opening RES-congres Plenair Plenair Plenair programma lees meer > x
  • 10:45 - 11:35 Maatschappelijke aspecten van de regionale energietransitie (door MARET) Onderzoek Postwagon 2B
    10:45 - 11:35 Maatschappelijke aspecten van de regionale energietransitie (door MARET) Onderzoek Onderzoeksprogramma MARET versterkt het beleid en de uitvoeringskracht van regionale overheden. Ontmoet de betrokken onderzoekers en partners uit dit onderzoeksprogramma.   Postwagon 2B Joanne Vinke, Ymkje de Boer, Lu Liu, Anna Wieczorek, Beau Warbroek RES-breed lees meer > x
  • 11:50 - 12:40 Op weg naar kwalitatief hoogwaardige duurzame energieprojecten Gesprek Wacht-kamer 1
    11:50 - 12:40 Op weg naar kwalitatief hoogwaardige duurzame energieprojecten Gesprek Op weg naar gedragen duurzame energie projecten; over bekostiging van maatschappelijke kosten met de SDE++ en een Kwaliteitsbudget Wacht-kamer 1 Jarit van de Visch, Angelita Kappers, André Jurjus Leefomgeving lees meer > x
  • 11:50 - 12:40 Participatie, wat is dat volgens u? (door EXPLORE) Onderzoek Postwagon 2B
    11:50 - 12:40 Participatie, wat is dat volgens u? (door EXPLORE) Onderzoek Participatie is één van de pijlers onder de Regionale Energiestrategieën. In alle energieregio’s is de afgelopen jaren hard gewerkt om belanghebbenden een stem te geven in het RES-proces. Maar wat verstaan we eigenlijk onder ‘participatie’? Wie kan en mag er op welk niveau meedoen? Is participatie op het niveau van de energieregio hetzelfde als op het niveau van een gemeente? En hoe verschilt participatie in de planvormingsfase van participatie in de uitvoeringsfase van de RES? Postwagon 2B Martijn Gerritsen, Attabik Awan, Simone Haarbosch, Henk-Jan Kooij, Bob Walrave Participatie lees meer > x
  • 11:50 - 12:40 RES Twente en DiA: volksvertegenwoordigers aan zet Praktijkvoorbeeld Postwagon 2A
    11:50 - 12:40 RES Twente en DiA: volksvertegenwoordigers aan zet Praktijkvoorbeeld Het innovatietraject RES Twente is tot stand gekomen met het programma Democratie in Actie vanuit het Ministerie van BZK. Dit innovatietraject heeft ervoor gezorgd dat Twentse volksvertegenwoordigers zich op geheel eigen wijze een plekje hebben gegeven in het proces naar de RES 1.0. En voor het eerst regionaal hebben samengewerkt in het kader van de RES. Postwagon 2A Monique van Saane, Margo Hijmans RES-breed lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 BESTUURLIJKE SESSIE: De ruimtelijke toekomst van Nederland Zaal 1
    11:15 - 12:15 BESTUURLIJKE SESSIE: De ruimtelijke toekomst van Nederland De ruimte in Nederland is schaars. En dat terwijl er veel opgaven tegelijkertijd liggen: stikstof, woningbouw, energietransitie etc. Hoe komen we op gebiedsniveau vooruit? Wat vraagt dat van Rijk, provincie, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners? Zaal 1 Antoinet Looman Leefomgeving lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Denk mee met het NPE (Nationaal Plan Energiesysteem) Zaal 2
    11:15 - 12:15 Denk mee met het NPE (Nationaal Plan Energiesysteem) Om in 2050 klimaatneutraal te zijn heeft Nederland een nieuw energiesysteem nodig: van opwek, gebruik, transport tot en met opslag van energie. Zo'n nieuw energiesysteem hebben we niet zomaar. Dit vraagt om keuzes die we, deels nú al, moeten maken. Ook al is nog niet duidelijk hoe het energiesysteem er in 2050 uit zal zien. Hoe pakken we dit aan? Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt aan een Nationaal Plan Energiesysteem. De eerste versie van dit plan moet eind 2023 gereed zijn. Bas Ebskamp, een van de opstellers van het plan, deelt de vragen en dilemma’s die in deze fase in het plan aan de orde komen en vraagt de zaal hierover mee te denken. Zaal 2 Energiesysteem lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Daten met data Zaal 3
    11:15 - 12:15 Daten met data Kunnen we meer daten met data? Dat gaat over meer dan data verzameling en monitoren. Door data als startpunt te nemen ga je daten met andere partijen en op een andere manier je RES-proces vormgeven. Samen zetten we een uur lang de databril op en zoeken we de potentie van het daten. Zaal 3 Rijk van Voskuilen, Nihad Avdic, Joris Benninga, Jan Mathijssen, Geerte van der Steen Werkwijze & overig lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Energiecoöperaties als versnellers van de energietransitie Zaal 4
    11:15 - 12:15 Energiecoöperaties als versnellers van de energietransitie Overal in het land worden energieprojecten gerealiseerd met inwoners als (mede)eigenaar. Deze projecten bieden de omgeving vaak meerwaarde. Bovendien leveren ze de gemeenschap de middelen om de energietransitie te kunnen versnellen. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk laten we zien wat er kan, wat daarvoor nodig is en wat dit betekent voor de overheid, de markt en de inwoners zelf. Zaal 4 Energiesysteem lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Ertussenin: Inspiratie voor de tussentijd bij veranderingen Zaal 5
    11:15 - 12:15 Ertussenin: Inspiratie voor de tussentijd bij veranderingen Bij veel veranderprocessen in ons werk en leven komen we terecht tussen wat was en wat nog gaat komen. Dit tussengebied, vol niet-weten en onzekerheden, wordt ook bij de energietransitie continu bewandeld. In deze bijeenkomst neemt Moniek je mee door dit tussengebied, en krijg je handvatten om de vruchten van deze periode te kunnen plukken. Dit mede aan de hand van gedichten uit haar bundel ERTUSSENIN. Deze sessie brengt je ruimte voor vertraging, andere ontmoetingen, experiment en inspiratie. Zaal 5 Moniek Wolters Werkwijze & overig lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Veiligheidszorgen als onderdeel van de energietransitie Zaal 6
    11:15 - 12:15 Veiligheidszorgen als onderdeel van de energietransitie RES gaat nu de uitvoeringsfase in. Daarbij gaan dingen veranderen, ook in de leefomgeving. Bestuurders krijgen daardoor steeds meer te maken met vragen en zorgen over veiligheid. Hoe ga je daarmee om? En hoe kun je dit in perspectief zetten ten opzichte van de feitelijke risico's? Twee bestuurders van de werkgroep Bestuurlijk Overleg voor een Veilige Energietransitie in Nederland (BOVEN) gaan in gesprek over de omgang met veiligheidszorgen van burgers. De werkgroep zoekt manieren om het lokaal bestuur een integraal perspectief op veiligheids- en gezondheidsrisico's te bieden, als ondersteuning bij de lokaalbestuurlijke opgave om de energietransitie te realiseren. De energietransitie zorgt voor nieuwe risico's, maar leidt ook tot afbouw van bestaande risico's die met fossiele energie samenhangen. Bovendien blijken niet alle veiligheidszorgen gefundeerd te zijn. Centraal staat de vraag: wat mag, kan en moet je als bestuurder doen, wanneer bezorgde burgers aankloppen met veiligheidszorgen over de energietransitie? Zaal 6 Energiesysteem lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Kansen benutten in het programma Energie op Rijksvastgoed (OER) Zaal 7
    11:15 - 12:15 Kansen benutten in het programma Energie op Rijksvastgoed (OER) In veel RES-regio’s maakt grond of vastgoed van de Rijksoverheid onderdeel uit van de zoekgebieden voor wind en zon. Doel van het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER) is om grond, water en vastgoed in te zetten voor de energietransitie en daarmee ook bij te dragen aan het Klimaatakkoord. Wil je weten hoe je daar als RES-regio aan kunt deelnemen? Wat de mogelijkheden zijn van energie opwek langs rijkswegen, het spoor of op defensieterreinen? En wat er komt kijken bij de keuze van een locatie en de verdere ontwikkeling ervan? Schrijf je dan in voor deze sessie. Met diverse sprekers van het Ministerie van EZK, Rijkswaterstaat en Defensie, krijg je niet alleen informatie over deelname en programmering, maar worden ook praktijkervaringen gedeeld over het project Vliegbasis Woensdrecht (Defensie). Uiteraard is er in de sessie ook tijd voor vragen en dialoog.   Zaal 7 Leefomgeving lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Dé inwoner bestaat niet Wat motiveert mensen en hoe bereiken we elkaar? Zaal 8
    11:15 - 12:15 Dé inwoner bestaat niet Wat motiveert mensen en hoe bereiken we elkaar? Gedragspsychologie geeft inzicht in waarom wij bepaalde dingen doen of juist laten. Maar of je ontvankelijk bent voor een boodschap hangt ook af van wat voor type mens je bent, van hoe je in het leven staat. Inwonerprofielen kijken naar die onderliggende waarden en naar hoe die ons handelen bepalen. Dat geeft houvast en begrip. In communicatie komen gedragspsychologische inzichten en toepassing van inwonerprofielen samen. Na een inleiding over het belang en de urgentie van het toepassen van gedragspsychologische inzichten en inwonerprofielen, worden er twee cases gepresenteerd. Met o.a. Sandra van Dieten van RES-regio Rivierenland. Zij vertelt over de huis-aan-huiskrant, waarbij de BSR (Brand Strategy Research)-leefstijlen het uitgangspunt vormden. De cases worden vakmatig 'afgepeld' door inhoudelijk specialisten, namelijk gedragspsycholoog Reint Jan Renes, adviseur betrokkenheidsprofielen Machteld Beekhuis en adviseur BSR-leefstijlen X Y. Zaal 8 Bas Koopman, Machteld Beekhuis, Frederieke Brolsma, Sandra van Dieten, Reint Jan Renes Participatie & communicatie lees meer > x
  • 11:15 - 12:15 Netcongestie: what (not) to do Zaal 9
    11:15 - 12:15 Netcongestie: what (not) to do Zaal 9 Energiesysteem lees meer > x
  • 11:15 - 12.15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst KAS
    11:15 - 12.15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Ruud Schuurs Energiesysteem lees meer > x
  • 12:15 - 13:15 Lunch Plenair
    12:15 - 13:15 Lunch Plenair lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 BESTUURLIJKE sessie – Het verhaal van meer dan 35 TWh op land Hoe verzilveren we maximaal onze ambities? Zaal 1
    13:15 - 14:15 BESTUURLIJKE sessie – Het verhaal van meer dan 35 TWh op land Hoe verzilveren we maximaal onze ambities? De elektriciteitsvraag neemt naar verwachting de komende jaren sterk toe. Het verwachte aanbod van energie op land, energie op zee en kernenergie in combinatie met energiebesparing lijkt niet voldoende om aan deze vraag te voldoen. De RES-regio’s hebben al een grotere ambitie geformuleerd. In deze sessie gaan we onder leiding van Greetje Bos (onafhankelijk voorzitter van de werkgroep >35 TWh) in gesprek over de noodzaak van een grotere ambitie van energie op land. Wat hebben we nodig om het RES-aanbod te verzilveren? Of kijken jullie heel anders tegen deze noodzaak aan? We horen het graag! Zaal 1 Greetje Bos Werkwijze & overig lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Integraal uitwerken van zoekgebieden: hoe doe je dat? Zaal 2
    13:15 - 14:15 Integraal uitwerken van zoekgebieden: hoe doe je dat? Vrijwel alle RES’en hebben in hun RES 1.0 zoekgebieden opgenomen. Deze zoekgebieden moeten de komende periode concreter en nader afgebakend worden. Daarbij moet vooral ook gekeken worden naar andere opgaven in het gebied, zoals bijvoorbeeld woningbouw, stikstofreductie en waterberging. Bovendien moeten andere belangen, bijvoorbeeld natuur of cultuurhistorie worden meegewogen. Hoe ga je hiermee om? Welke koppelingsmogelijkheden zijn er met de andere opgaven? Hoe pak je dat aan? Welke partijen moeten bij het proces betrokken worden, en hoe doe je dat? Hoe ga je om met het energiesysteem? Hoe blijf je zorgen voor draagvlak? En hoe realiseer je lokaal eigendom als je andere opgaven mee moet nemen? Welke stappen kunnen in verschillende zoekgebieden gedefinieerd worden als voor zon, wind en het bijbehorende netwerk uiterlijk 2025 vergunningen moeten worden verstrekt? Wat moet je dan op korte termijn doen en wat misschien later? Zaal 2 Leefomgeving lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Hoe ontwikkelen we met lef windenergie?  Zaal 3
    13:15 - 14:15 Hoe ontwikkelen we met lef windenergie?  We horen in het politieke en maatschappelijke debat veel argumenten waarom we niet zouden moeten kiezen voor windenergie. Windmolens zijn groot, lelijk in het landschap, ze maken lawaai en doden vogels. Bovendien spelen er politieke en juridische zaken die het voor politici en bestuurders lastig maken om wind te ontwikkelen. Hoe gaan we binnen die context verder met windenergie? Wat is er nodig om gemaakte afspraken over windenergie te realiseren? Wie is daarvoor aan zet? Wat is er nodig voor draagvlak onder de bevolking? Wat pleit er voor windenergie? Kun je windenergie zo ontwikkelen dat het de lokale omgeving versterkt? Zaal 3 Energiesysteem lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Het nieuwe verhaal, schrijf je eigen klimaatnarratief Zaal 4
    13:15 - 14:15 Het nieuwe verhaal, schrijf je eigen klimaatnarratief Klimaatcommunicatie wordt gezien als ingewikkeld. Het lijkt alsof we niet goed weten hoe we over klimaatverandering moeten communiceren met het grote publiek. Een van de redenen hiervoor is, zo horen we steeds vaker, het gebrek aan een duidelijk en motiverend klimaatnarratief: een verhaal dat beschrijft wat de gevolgen van klimaatverandering zijn, hoe die te beperken en waarom, en wie daar een rol in spelen. TNO heeft door middel van een wetenschappelijke literatuurstudie onderzocht wat werkzame ingrediënten zijn van een overtuigend klimaatverhaal: een effectief klimaatnarratief, dat bijdraagt aan het bereiken van gedragsverandering of acceptatie van klimaatbeleid. Zaal 4 Geerte Paradies Participatie & communicatie lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Op weg naar een toekomstig energiesysteem Slimme oplossingen, programmeren en prioriteren vanuit het perspectief van de toekomst Zaal 5
    13:15 - 14:15 Op weg naar een toekomstig energiesysteem Slimme oplossingen, programmeren en prioriteren vanuit het perspectief van de toekomst Er moet veel gebeuren om de energietransitie te doen slagen. Ons energiesysteem verandert fundamenteel door verandering in vraag en aanbod van duurzame energie. Lokaal, regionaal en (inter)nationaal wordt dan ook aan dit vraagstuk gewerkt. Zo ook in de provincie Gelderland. Samen met lokale overheden wordt daar gewerkt aan het inpassen van ambities op het gebied van hernieuwbare energie, de impact op het energiesysteem en daarmee het integraal programmeren en de eerste versie van de MIEK. Zij nemen je mee in de inzichten en stappen die gezet zijn. Aan de hand van deze casus wordt vervolgens toegelicht wat de doelen, ambities en planning van het PES (Programma Energiesysteem), het PEH (Programma Energiehoofdstructuur), het PIDI (Programma Infrastructuur Duurzame Industrie) en het WIP (Werkgroep Integraal Programmeren) zijn. Gezamenlijk maken we de vertaalslag naar de RES regio’s: waar staan we met het energiesysteem, en wat hebben we te doen? Zaal 5 Energiesysteem lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 De warmtetransitie: nieuwe energie met het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie Zaal 6
    13:15 - 14:15 De warmtetransitie: nieuwe energie met het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie We hebben gewerkt aan de Regionale Structuur Warmte 1.0, de Transisievisies Warmte zijn opgeleverd en de eerste analyses daarvan zijn gedaan. We zien dat regio’s ofwel zoeken naar mogelijkheden om bovenlokale bronnen te verdelen, ofwel inzetten op elektrificatie en zoeken naar hoe om te gaan met de impact op het energiesysteem. We zien ook een combinatie van die twee, uiteraard. Daarnaast gaat in 2023 het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) van start: alle reden dus om met elkaar in gesprek te gaan op welke manier het NPLW en NP RES de regio’s de komende periode kunnen helpen in de warmtetransitie. Vanuit beide programma's zijn mensen aanwezig om dit gesprek mee te voeren. Zaal 6 Maureen van Eijk Energiesysteem lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Werken met de tafelkleedtool; ‘Spelen’ met de plan-MER in de RES Zaal 7
    13:15 - 14:15 Werken met de tafelkleedtool; ‘Spelen’ met de plan-MER in de RES NP RES ontwikkelde de 'tafelkleedtool' om het gesprek over RES en MER (milieueffectrapportrapportage) te ondersteunen. De tool is een soort gesprekshulp: een methode om de verschillende aandachtspunten en dilemma's in het RES-proces bespreekbaar te maken. Daarbij gaat het niet alleen over RES en MER, maar bijvoorbeeld ook over de verbinding en de samenwerking met andere opgaven. In deze sessie presenteren een aantal regio's hun cases en gaan we hierover met elkaar in gesprek. Zaal 7 Paul van Tongeren, Maarten Engelberts Leefomgeving lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Hoe versnel je de energietransitie door en met jongeren? Zaal 8
    13:15 - 14:15 Hoe versnel je de energietransitie door en met jongeren? In deze sessie bespreken we voorbeelden van jongerenparticipatie in de verschillende RES-regio’s. In een rondetafelsessie gaan we samen nadenken over vormen van jongerenparticipatie. Zaal 8 Wouter van der Galiën Participatie & communicatie lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Energie & armoede: dozen schuiven of echt het probleem aanpakken? Zaal 9
    13:15 - 14:15 Energie & armoede: dozen schuiven of echt het probleem aanpakken? In deze sessie vertelt Floris Baggerman van Buurkracht vover hun missie en ervaringen met energie & armoede in o.a. Anjum, Delft en Nissewaard. Aan de zaal is het mee te denken, concreet en creatief, met een aanpak die wél helpt. Woningcorporaties, overheden op alle schalen en adviseurs: een grote uitnodiging om mee te denken en doen! Zaal 9 Djoera Eerland, Neo de Bono, Floris Baggerman Participatie & communicatie lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 Zon op daken en objecten: hoe kunnen we dit maximaal benutten? Zaal 10
    13:15 - 14:15 Zon op daken en objecten: hoe kunnen we dit maximaal benutten? Gezien lokale, regionale en nationale ambities is een versnelling van zonne-energie op daken en objecten nodig. Hoe kunnen we de 'gedoe-factoren' (zoals netcongestie en draagconstructie) verkleinen? Hoe krijgen we zicht op potentie en realisatie met behulp van landelijke datasets? En wat is er nodig aan regelgeving en financiering? Het ondersteuningsteam 'Zon op daken en objecten' van NP RES helpt hierbij. Aan de hand van praktijkvoorbeelden gaan we in gesprek met verschillende marktpartijen en het publiek. Zaal 10 Rijk van Voskuilen, Bram van den Boogaard Energiesysteem lees meer > x
  • 13:15 - 14:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst KAS
    13:15 - 14:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Ruud Schuurs Energiesysteem lees meer > x
  • 14:35 - 16:30 Wetenschapshoek: ontmoet de onderzoekers Onderzoek Houtwagon
    14:35 - 16:30 Wetenschapshoek: ontmoet de onderzoekers Onderzoek Houtwagon Plenair programma lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 Innovatie en Realisatie Roadmap RES Workshop Ketelhuis
    14:35 - 15:25 Innovatie en Realisatie Roadmap RES Workshop Tijdens deze workshop presenteren we samen met onze kennispartner Topsector Energie de resultaten van de Innovatie en Realisatie Roadmap RES. Welke vragen leven er en hoe kunnen we er in de RES praktisch mee aan de slag? Ketelhuis Friso van Abbema, Lennart Lalieu, Michiel Kirch, Joris van Boxtel Energiesysteem lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 Hoe maak je zon op objecten mogelijk? Talkshow Wacht-kamer 1
    14:35 - 15:25 Hoe maak je zon op objecten mogelijk? Talkshow Tijdens dit gesprek staan een aantal vragen centraal, zoals wat moet er nu concreet gebeuren om knelpunten rondom zon op dak verder te brengen en wie moet daarbij welke rol pakken? Wacht-kamer 1 Nold Jaeger, Milou van Mourik, Anne-marie Spierings, Harm Luisman Leefomgeving lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 Doelstelling (kwantiteit) in relatie tot Europa Gesprek Onder-delendepot
    14:35 - 15:25 Doelstelling (kwantiteit) in relatie tot Europa Gesprek In het klimaatakkoord hebben we afgesproken dat we in 2030 binnen de RES’en 35 twh hernieuwbare elektriciteit opwekken om zo bij te dragen aan de 49% CO2 reductiedoel. Met de elektrificatie van de industrie, gebouwde omgeving en mobiliteit en de nieuwe afspraken in Europa over een hogere CO2 reductiedoelstelling komt dit doel onder druk te staan. Onder-delendepot Lennert Goemans, Naut Kusters, Olof van der Gaag , Pieter Boot, Ruben Maes RES-breed lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 RES beraad voor bestuurders Besloten sessie Zandstraal-cabine
    14:35 - 15:25 RES beraad voor bestuurders Besloten sessie Deze besloten sessie is een regulier overleg dat plaatsvindt tijdens het congres. U kunt hier alleen aan deelnemen als u normaliter ook aan het RES-beraad deelneemt. Zandstraal-cabine lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 RES Drenthe: Programmering en prioritering: Drentse Routekaart 2030 Praktijkvoorbeeld Postwagon 1A
    14:35 - 15:25 RES Drenthe: Programmering en prioritering: Drentse Routekaart 2030 Praktijkvoorbeeld Met de Routekaart Drenthe neemt de RES regio Drenthe de eerste stap tot een prioritering en programmering van de uitbreidingen van de Drentse energie-infrastructuur. In nauwe samenwerking met de netbeheerders en de Drentse gemeenten wordt een kader gemaakt waarop toekomstige netuitbreidingen en de bouw van hernieuwbare energie projecten in samenhang worden geprogrammeerd. Postwagon 1A Boris Pents, Irin Bouwman Energiesysteem lees meer > x
  • 14:35 - 15:25 Experimenteren en participeren in de regionale energietransitie (door Universiteit Tilburg) Onderzoek Postwagon 2A
    14:35 - 15:25 Experimenteren en participeren in de regionale energietransitie (door Universiteit Tilburg) Onderzoek In deze sessie staat het promotieonderzoek van Petra Hofman centraal. Overheden hebben op internationaal niveau afspraken gemaakt over klimaatdoelen. Deze worden op lokaal niveau daadwerkelijk in de praktijk gebracht. Postwagon 2A Petra Hofman Participatie lees meer > x
  • 14:30 - 15:00 Resultaten Transform.Hackathon Plenair Plenair
    14:30 - 15:00 Resultaten Transform.Hackathon Plenair Plenair Kristel Lammers, Arash Aazami Plenair programma lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Legitimiteit gezocht: dilemma’s van democratische afstand en nabijheid in het RES-proces Gesprek Zandstraal-cabine
    15:40 - 16:30 Legitimiteit gezocht: dilemma’s van democratische afstand en nabijheid in het RES-proces Gesprek Aan de hand van onderzoek dat is verricht onder met name raadsleden, statenleden, wethouders en gedeputeerden in de RES-regio’s van de provincie Zuid-Holland en aan de hand van twee ervaringsdeskundigen gaan we in deze sessie het gesprek aan over de dilemma’s die komen kijken bij de democratische legitimering van het RES-proces. Zandstraal-cabine Joost Westerweel, Annemiek Mul, Mirjam Nelisse Participatie lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Energie in de Wereld van B Creatieve workshop Wacht-kamer 1
    15:40 - 16:30 Energie in de Wereld van B Creatieve workshop In een energiesysteem waarin alles verandert komen we niet van A naar B volgens de principes van A, maar volgens de principes van B. Hoe kunnen wij een toekomstbeeld ontwikkelen dat als leidraad dient voor de grote keuzes die wij vandaag moeten maken met betrekking tot ons energiesysteem? Wacht-kamer 1 Paul Dalebout, Arash Aazami Energiesysteem lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Transitie is mensenwerk, communiceren óók! Masterclass Droog-cabine
    15:40 - 16:30 Transitie is mensenwerk, communiceren óók! Masterclass Naarmate de energietransitie concreter wordt, neemt de druk toe. Hoe ga je om met polarisatie? Met tegengestelde belangen, opvattingen, meningen? En wat betekent dat voor je eigen rol in deze transitie? Droog-cabine Eva Kuit RES-breed lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Proeftuinen NP RES – energie als randvoorwaarde in gebiedsontwikkeling Workshop Onder-delendepot
    15:40 - 16:30 Proeftuinen NP RES – energie als randvoorwaarde in gebiedsontwikkeling Workshop In de NPRES proeftuinen brengen we de energie-intensieve gebieden in kaart, verbinden we lokale stakeholders op dit thema en onderzoeken we de integrale behoefte naar infrastructuur voor gewenste ontwikkelingen. In deze sessie krijgt u een inkijk in deze proeftuinen. Onder-delendepot Eltjo Kugel, Lennart Lalieu, Joris Knigge , Johan Fuite , Martijn Bongaerts Energiesysteem lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Europees en lokaal klimaat- en energiebeleid komt samen in uitvoering (PBL) Presentatie Ketelhuis
    15:40 - 16:30 Europees en lokaal klimaat- en energiebeleid komt samen in uitvoering (PBL) Presentatie Klimaatverandering is een mondiaal probleem dat beleid nodig heeft op alle schalen, van lokaal tot wereld. Al het ontwikkelde beleid krijgt in de uitvoering met elkaar te maken. Pieter Boot geeft een overzicht van recente ontwikkelingen op een aantal onderdelen waarin het Planbureau voor de Leefomgeving zich begeeft. Ketelhuis Pieter Boot, Jan Matthijsen Energiesysteem lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 RES Hart van Brabant: koppelkansen voor de energietransitie en klimaatadaptatie Praktijkvoorbeeld Postwagon 1A
    15:40 - 16:30 RES Hart van Brabant: koppelkansen voor de energietransitie en klimaatadaptatie Praktijkvoorbeeld Als enige regio in Nederland heeft Hart van Brabant geen Regionale Energiestrategie (RES), maar een Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). Naast de plannen voor de duurzame opwek van energie, energiebesparing en de warmtetransitie (klimaatmitigatie) kijkt de regio ook naar de gevolgen van de klimaatverandering en hoe de omgeving daaraan kan worden aanpassen (klimaatadaptatie). Postwagon 1A Roelof Kooistra Leefomgeving lees meer > x
  • 15:40 - 16:30 Besluitvormingsprocessen versnellen door data visualisatie (door Universiteit Twente) Onderzoek Postwagon 2A
    15:40 - 16:30 Besluitvormingsprocessen versnellen door data visualisatie (door Universiteit Twente) Onderzoek Tijn Stoffers en Thimo Willems van Appcentive nemen u mee in de grote uitdagingen die er in de RES-regio’s op dit moment zijn op het gebied van besluitvorming rondom de energietransitie. Postwagon 2A Tijn Stoffers, Thimo Willems Participatie lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 BESTUURLIJKE SESSIE: Versnelling van de energietransitie en zorgvuldigheid gaan onmogelijk samen Zaal 1
    15:15 - 16:15 BESTUURLIJKE SESSIE: Versnelling van de energietransitie en zorgvuldigheid gaan onmogelijk samen Hoe kunnen we de procedures in de energietransitie versnellen en ook recht doen aan de democratische processen met bijbehorende zorgvuldigheid? In deze sessie gaan we onder leiding van Guido Rijnja aan de slag met dit dilemma met onder anderen Olof van der Gaag (NVDE), Jop Fackeldey (gedeputeerde Flevoland), Jan Jacob van Dijk (voorzitter RES Beraad) en de sessiedeelnemers. Dit doen we met behulp van Dilemmalogica. Dat is een methode die helpt om bij lastige opgaven contact te maken over wat partijen (in dit geval ondernemers, netbeheerders, overheid en inwoners) uiteendrijft én wat hen verbindt. In drie stappen breng je de zorgen van betrokkenen in kaart, analyseer je wat er schuurt en bied je transparantie en perspectief. Zaal 1 Guido Rijnja Leefomgeving lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Lokaal eigendom in de praktijk Hoe kom je tot een goede samenwerking tussen energiecoöperatie, projectontwikkelaar en gemeente? Zaal 2
    15:15 - 16:15 Lokaal eigendom in de praktijk Hoe kom je tot een goede samenwerking tussen energiecoöperatie, projectontwikkelaar en gemeente? Lokaal eigendom vraagt om goed samenspel tussen gemeente, projectontwikkelaar, energiecoöperatie en andere stakeholders. Zonder gedeeld eigenaarschap van de opgave en een duidelijke rolverdeling op de weg naar realisatie kom je er niet. Elkaar vertrouwen, leren kennen en respecteren is daarin cruciaal. Maar hoe voer je daar het gesprek over, hoe bepaal je ieders rol en hoe verdeel je de taken? Hoe maak je afspraken en kom je tot een duurzame samenwerking die tegenvallers kan opvangen als dat nodig is? Zaal 2 Participatie & communicatie lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Windenergie en natuur; samenwerken aan een natuurinclusieve aanpak Zaal 3
    15:15 - 16:15 Windenergie en natuur; samenwerken aan een natuurinclusieve aanpak De sessie start met een presentatie van het aankomende convenant tussen alle partijen die met windenergie en natuur te maken hebben (NIEWHOL: Natuurinclusieve Energietransitie voor Wind en Hoogspanning op Land). Daarna voeren we in en met de zaal het gesprek over welke dilemma’s en vraagstukken in de praktijk leven en hoe die met de instrumenten die we hebben, waaronder het aankomende convenant, kunnen worden aangepakt. Zaal 3 Leefomgeving lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Vliegende start of stille dood? Hoe kun je bewonersinitiatieven in de beginfase ondersteunen? Zaal 4
    15:15 - 16:15 Vliegende start of stille dood? Hoe kun je bewonersinitiatieven in de beginfase ondersteunen? Voor een toekomstbestendig, decentraal en sociaal energiesysteem zijn lokale initiatieven van bewoners keihard nodig. Maar: alle begin is moeilijk en dat geldt zeker voor de beginfase van bewonersinitiatieven. Die kan behoorlijk taai zijn: wet- en regelgeving werken niet mee, hoe geef je samenwerking tussen gemeente en inwoners vorm, is er een businesscase? Vaak horen we de succesverhalen achteraf, maar in deze sessie delen we praktijkervaring van twee cases uit de vaak lastige beginfase. Zaal 4 Participatie & communicatie lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Relatie kinderrechten en klimaat Zaal 7
    15:15 - 16:15 Relatie kinderrechten en klimaat Veel kinderen en jongeren in Nederland maken zich grote zorgen over de gevolgen van de klimaatverandering. De temperatuurstijging leidt tot overstromingen en bosbranden. De biodiversiteit gaat achteruit en de voedselzekerheid staat onder druk. Het VN-Kinderrechtencomité werkt aan een ‘general comment’ (een gezaghebbende interpretatie) om landen te helpen bij de verankering van kinderrechten in hun klimaatbeleid. Wat betekent deze interpretatie straks voor Nederland? In deze sessie legt Huri Sahin de relatie tussen het VN-Kinderrechtenverdrag en klimaat. We gaan ook kijken hoe de regio Zeeland kinderen actief betrekt bij de energietransitie. Na deze sessie kun je zelf de verbinding maken tussen kinderrechten en klimaat en krijg je praktische tools om in je eigen organisatie actief aan de slag te gaan. Zaal 7 Huri Sahin Werkwijze & overig lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Polarisatie; welke positie neem jij eigenlijk in? Zaal 8
    15:15 - 16:15 Polarisatie; welke positie neem jij eigenlijk in? Tijdens deze sessie leer je over de dynamiek van conflict en polarisatie. Je krijgt een handreiking voor hoe je ermee om zou kunnen gaan. De basis voor deze sessie is het denkkader van Bart Brandsma (polarisatie) [https://insidepolarisation.nl/] en Deep Democracy [https://deepdemocracy.nl/] is een van de tools. Zaal 8 Thea Draijer Werkwijze & overig lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Energie uit/met water Zaal 9
    15:15 - 16:15 Energie uit/met water De RES richt zich vooral op hernieuwbare energie in de vorm van wind- en zonne-energie. Maar er is meer mogelijk: water biedt kansen voor energie! In deze sessie verkennen we wat er mogelijk is met aquathermie. Zaal 9 Michel Masseus, Frank Oomen, André Struker, Ben Tubben Energiesysteem lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 ‘Ja maar het burgerberaad zegt…’ Zaal 10
    15:15 - 16:15 ‘Ja maar het burgerberaad zegt…’ Steeds meer gemeenten, provincies en regio's organiseren een burgerberaad en ook aan een landelijk burgerberaad over klimaat wordt gewerkt. Experts zeggen: 'neem de tijd, formuleer je vraag zorgvuldig, spreek van tevoren uit wat je met het resultaat gaat doen,' en nog veel meer. Maar hoe ga je als reguliere politiek om met een burgerberaad? Hoe verhoud je je tot dat proces? Als organisator probeer je de deliberatie in goede banen te leiden en te vertalen naar beleidsvoorstellen. Hoe doe je dat? Zaal 10 Bas Koopman, Lea Klarenbeek, Aycha Kleingeld, Klaar Koenraad, Jan van der Meer, Mirjam de Pagter, Charlotte Koot Participatie & communicatie lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst KAS
    15:15 - 16:15 De Wereld van B: de energietransitie door de ogen van de toekomst Hoe vinden we balans tussen de urgentie van vandaag (de Wereld van A) en de wensen van de toekomst (de Wereld van B)? Hoe kunnen we de principes van de Wereld van B lokaal, regionaal en nationaal gebruiken om niet alleen de problemen van nu op te lossen, maar ook de grondslag voor het energiesysteem van de toekomst te leggen? In een korte, interactieve sessie in kleine groepen bespreken we wat nodig is om de principes van B een kans te geven in het RES-proces. Welke handelingsperspectieven zijn er, wat is nodig om die te verzilveren? KAS Paul Dalebout Energiesysteem lees meer > x
  • 15:15 - 16:15 Energie in stedelijk netwerk Nederland – kansen en knelpunten Zaal 5
    15:15 - 16:15 Energie in stedelijk netwerk Nederland – kansen en knelpunten De werelden van het bouwen van woningen (verstedelijking), RES en netbeheerders zijn nauw met elkaar verbonden. Hoe komen ze samen? In deze sessie gaan we, aan de hand van de ervaringen in de verstedelijkingsregio Utrecht – Amersfoort, in gesprek over de kansen en knelpunten van het plannen van verstedelijking (wonen, werken, mobiliteit) in relatie tot duurzame energie. Zaal 5 Boris Hocks Leefomgeving lees meer > x
  • 16:15 - 17:30 Afsluitende borrel Plenair
    16:15 - 17:30 Afsluitende borrel De dag sluiten we gezamenlijk af. We blikken terug op een dag vol inspiratie, kennisuitwisseling en hopelijk praktische handvatten voor de komende periode. Er is tijdens een drankje voldoende tijd om na te praten. Plenair Plenair programma lees meer > x